Database lesmaterialen, ouder- en teamgesprekken

De database FILOSOFEREN OP SCHOOL biedt uiteenlopende materialen om aan de slag te gaan met gesprekken in de klas of om teamgesprekken en oudergesprekken voor te bereiden. De database is opgezet in categorieën en wordt regelmatig aangevuld met nieuwe materialen en actuele thema’s, bijvoorbeeld om te filosoferen in de Kinderboekenweek, tijdens de Nationale Voorleesdagen of in verkiezingstijd.

In april 2019 won de database de Berrie Heesen-Publieksprijs en kreeg een eervolle vermelding van de vakjury: “een database vol Nederlands materiaal is precies wat Nederland en Vlaanderen nodig hebben. De database is levend, hij blijft groeien”. 

Toegang tot de database, met inmiddels ruim 400 items, is aan te vragen via de webwinkel.

Hoeveel vrijheid heb je om te kiezen?

Lesmateriaal: Gedichten

Gedichten uit de Nederlandse (kinder)poezie met filosofische verdiepingsvragen. De verzameling is samengesteld voor een verrijking van het taalonderwijs, uitbreiding van de woordenschat en het onderzoeken van uiteenlopende onderwerpen: van speels en dicht-bij-huis tot grote levensvragen. Geschikt voor de onder-, midden- en bovenbouw van de basisschool.

Wat is beter: een geheim bewaren of de waarheid vertellen?

Lesmateriaal: Filosoferen met boeken

Onderzoekende en filosofische vragen bij nieuwe en klassieke kinderboeken. Het verhaal en de illustraties geven een gezamenlijk ervaringsmoment. Van daaruit vertrekt de dialoog. Voor de groepen 1 tot en met 4 zijn er filosofische onderwerpen en vragen te vinden bij bekende prentenboeken. Voor de groepen 5 tot en met 8 biedt deze categorie inspiratie voor het (voor)lezen van kinder- en jeugdliteratuur en filosofische vragen om de leeservaring te delen en te verdiepen.

Hoe kun je weten of iets waar is?

Lesmateriaal: Onderzoeksvragen

Hier vind je een brede verzameling thema’s met per thema een onderzoeksvraag, startvragen en verdiepingsvragen. Zowel praktische, maatschappelijke, morele, metafysische als persoonlijke thema’s. Aanvankelijk opgezet voor leerlingen van de midden- en bovenbouw van de basisschool en de onderbouw van het voortgezet onderwijs.
Nieuw en in opbouw is het onderzoeksmateriaal voor groep 3 en 4.

Wat kun je niet tellen?

Burgerschap en democratie

Wie regelmatig filosofeert, oefent daarmee democratische vaardigheden zoals gespreksvaardigheden in de dialoog, het omgaan met andere meningen en uitstellen van oordelen. Door de democratische samenleving en de omgang met elkaar onderwerp van gesprek te maken, werk je zowel in vorm als inhoud aan burgerschapsonderwijs. In deze categorie vind je per leerjaar burgerschapsthema’s om te filosoferen. De gespreksmaterialen  zijn geïnspireerd door het programma De Vreedzame School en ook als aanvulling daarop te gebruiken.

Samenleven, hoe doe je dat?

Lesmateriaal: Filosoferen bij IPC

IPC (International Primary Curriculum) is een internationaal digitaal curriculum dat de zaak- en creatieve vakken van de basisschool met elkaar verbindt in overkoepelende thema’s (units): aardrijkskunde en geschiedenis, natuur en techniek, kunst en cultuur en actuele maatschappelijke gebeurtenissen. In deze categorie vind je gespreksmateriaal dat bij de IPC-units aansluit. De categorie is in ontwikkeling in samenwerking met de Jan Prinsschool in Rotterdam en zal in de komende schooljaren steeds verder uitbreiden.

Als er geen klok is, is er dan ook geen tijd?

Lesmateriaal: SchoolTV

Verdiepingsvragen bij tv-programma’s als ‘Dus ik ben’ en ‘Het Klokhuis’. De programma’s zijn een gezamenlijk ervaringsmoment en aanleiding voor het gesprek. De verdiepingsvragen zijn zo geformuleerd dat ze ook te gebruiken zijn wanneer niet het hele programma, maar slechts een deel bekeken wordt. Geschikt voor de bovenbouw van de basisschool en de onderbouw van het voortgezet onderwijs.

Kun je jezelf veranderen?

Lesmateriaal: Sociale en emotionele ontwikkeling

Materiaal voor gesprekken die bijdragen aan de sociale en emotionele ontwikkeling:
*Filosofische vragen bij de diverse fabels van Max Veldhuis – geschikt voor de middenbouw (de gespreksvragen zijn ook geschikt voor de bovenbouw).
*Verdiepingsvragen bij het boek ‘De zeven eigenschappen van happy kids’ van S. Covey (The Leader in Me) voor inzicht in sociaal-emotionele vaardigheden, zelfstandigheid en verantwoordelijkheid van het individuele kind (geschikt voor de middenbouw).

Kun je bang zijn voor iets wat niet eng is?

Onderzoekend oudergesprek

Onderzoekende vragen om richting en verdieping te geven aan gesprekken tussen ouders en leerkrachten met als doel wederzijds begrip te vergroten, gelijkwaardigheid te waarborgen en de ontwikkeling en het welzijn van het kind centraal te stellen. De gespreksonderwerpen zijn verdeeld over vier categorieën: ‘onderwijs en didactiek’, ‘passend onderwijs’, ‘opvoeding, normen en waarden’ en ‘sociale en emotionele ontwikkeling’.

Wat heeft een kind nodig?

Teamgesprekken

Diverse invalshoeken voor het voeren van verdiepende teamgesprekken in school. De gespreksonderwerpen zijn verdeeld over twee categorieën: ‘onderwijswaarden’ en ‘organisatie- en visieontwikkeling’.
Bedoeld om het denken te verdiepen, elkaar en jezelf beter te leren kennen en het dagelijks handelen meer te funderen.

Kun je vrij zijn en verantwoordelijk tegelijk?