Filosoferen over duurzaamheid en zorg voor de aarde

Introductie

De centrale onderzoeksvraag in deze les is ‘Wie zorgt er voor de aarde?’. We leven in een verwarrende tijd van klimaatverandering, waarin meningen verschillen over oorzaak, gevolg en verantwoordelijkheid. Ook de reacties van kinderen kunnen uiteenlopen van grote bezorgdheid tot onbegrip of onverschilligheid. Aandacht voor duurzaamheid en klimaatverandering in de klas kan bij leerlingen daarom leiden tot bewustwording, maar ook tot gevoelens van schuld of machteloosheid.

In een filosofische dialoog is altijd ruimte voor verschillende gezichtspunten. Bij een actueel en weerbarstig thema als klimaatverandering en duurzaamheid is het interessanter om op zoek te gaan naar de essentie in plaats van die verschillende meningen tegenover elkaar te positioneren. In deze les gaat het daarom over de vraag wie welke verantwoordelijkheid heeft en hoe ver je invloed reikt.

Startvragen

Vraag de leerlingen om in tweetallen of tafelgroepjes na te denken over de volgende startvragen. Het kleine nuanceverschil in de vragen kan voor wat onduidelijkheid zorgen. Het gaat echter er niet om precies te achterhalen ‘wat de bedoeling van de vraag is’. Zie het samen met de leerlingen als een uitdaging om de vragen te interpreteren en er een antwoord op te bedenken.

  • Van wie is de wereld? Waarom?
  • Voor wie is de wereld? Waarom?

Inventariseer welke antwoorden de verschillende groepjes of tweetallen hebben gevonden. Ga vervolgens in de kring om te filosoferen.

Gespreksregels

Leid het filosoferen in en benoem de gesprekregels in de kring.

Filosofische vragen

Denk samen na aan de hand van (enkele van) de volgende vragen.

  • Moeten mensen zorgen voor de aarde? Waarom (niet)?
  • Op welke manier kunnen mensen zorgen voor de aarde?
  • Denk je dat mensen goed genoeg zorgen voor de aarde?
  • Kunnen kinderen de wereld redden? Op welke manier? Of: waarom niet?
  • Kunnen dieren of planten de wereld redden? Op welke manier? Of: waarom niet?
  • Kan de natuur voor zichzelf zorgen?
Afsluiting en verwerking

Sluit het gesprek af met een korte samenvatting.

Afhankelijk van het verloop van het gesprek kun je besluiten of je meer aandacht wilt besteden aan bewustwording van klimaatverandering en duurzaamheid, of dat het nodig is om overbezorgdheid en stress rondom het onderwerp te verminderen.

Het boek ‘Hoe je alles kunt veranderen’ van Naomi Klein is daarvoor een interessante inspiratiebron. Het licht toe hoe sociale en ecologische systemen met elkaar samenhangen en hoe jonge mensen hun stem gebruiken om verandering tot stand te brengen.

 

image_pdf