Aanwijzing voor de gespreksleider

Jeugdliteratuur is een rijke inspiratiebron voor filosofische gesprekken. Andersom zijn gesprekken over boeken een belangrijke motivatie voor het lezen. Onderstaand vind je gespreksvragen die geïnspireerd zijn door het bij deze les aangegeven boek. Je kunt deze vragen natuurlijk ook bij een andere aan- of inleiding gebruiken, of aansluitend bij een boek met dezelfde thematiek.

Het boek als inleiding op het gesprek

Er zijn verschillende mogelijkheden om een boek als startpunt te gebruiken:

  • Lees het boek in etappes voor aan de groep;
  • Lees een fragment voor aan de groep;
  • Vraag één of meerdere leerlingen een boekbespreking voor te bereiden bij het boek;
  • Presenteer het boek en de inhoud als aanbeveling voor het individueel, zelfstandig lezen. Kijk daarvoor ook op Youtube, waar van veel boeken promoties, trailers of besprekingen te vinden zijn.
Beschrijving van het boek ‘Bestemming onbekend’ door P. Mosier

Als Riders grootmoeder sterft, is er nog maar één familielid bij wie ze terecht kan: een oudoom in Chicago die ze nooit eerder heeft ontmoet. Ze wordt in Californië op de trein gezet voor een dagenlange reis onder toeziend oog van Dorothea, een medewerker van de spoorwegmaatschappij. Tijdens haar reis komt Rider erachter dat de trein een wereld op zich is, met bijzondere bewoners die ze gaandeweg beter leert kennen.  Maar wat zit er toch in de doos die Rider bij zich heeft?

Gespreksregels

Leid het filosoferen in en benoem de gespreksregels in de kring.

Filosofische vragen

Filosofeer aan de hand van (enkele van) de volgende vragen.

  • Vind jij afscheid nemen moeilijk of makkelijk? Waar hangt dat vanaf?
  • Mis je de mensen of plaatsen van wie je afscheid hebt genomen?
    Of zorgt afscheid nemen ervoor dat je ze niet mist?
  • Mis je mensen meer als je reis bent of als je thuis blijft?
  • Kun je ook dieren of dingen missen? Op welke manier?
  • Wat is de beste manier om afscheid te nemen?
Afsluiting

Sluit het gesprek af met een korte samenvatting.

Verantwoording

Titel: Bestemming onbekend
Schrijver: Paul Mosier
Uitgeverij: Lemniscaat, Rotterdam 2018

erik-en-opa

Introductie 

Lees ter introductie van het onderwerp voor uit het prentenboek.

Beschrijving van het boek ‘Erik en opa’ door K. Fupz Aakeson

Erik is verdrietig, want zijn opa is overleden. Maar de nacht na de begrafenis zit Opa plotseling op Eriks nachtkastje. ‘Opa?’ zegt Erik verbaasd. ‘Wat doe je? Ik dacht dat je dood was?’ ‘Dat dacht ik ook,’ zegt Opa. ‘Woho,’ zegt Erik. ‘Je bent een spook geworden!’
En inderdaad, Opa kan door muren lopen en andere spookachtige dingen doen. Erik en Opa hebben veel plezier, maar Opa is onrustig. Hij heeft het gevoel dat hij iets vergeten is, maar kan niet bedenken wat. Erik besluit hem te helpen zoeken.

Gespreksregels

Leid het filosoferen in en benoem de gespreksregels in de kring.

Filosofische vragen

Denk samen na aan de hand van (enkele van) de volgende vragen.

  • Is het moeilijk om over de dood na te denken en te praten? Waarom (niet)?
  • Hoort de dood bij het leven? Op welke manier?
  • Hebben volwassenen meer verstand van de dood dan kinderen? Waarom (niet)?
  • Kan het gebeuren dat iemand doodgaat voordat hij klaar is met leven? Of leeft iedereen precies lang genoeg?
  • Kun je houden van iemand die er niet meer is? Op welke manier? Of waarom niet?
  • Wat is de beste manier om afscheid te nemen?
Afsluiting en verwerking

Sluit het gesprek af met een korte samenvatting.
Indien er tijdens het gesprek voorbeelden zijn genoemd van naasten van de leerlingen die zijn overleden, vraag deze leerlingen dan om een foto of voorwerp mee te nemen dat aan deze persoon herinnert. Richt een tafeltje of stukje vensterbank in voor deze herinneringen.
Spreek van tevoren duidelijk af hoe lang de herinneringsplek in de klas blijft staan (bijvoorbeeld een week of tot aan het eerstvolgende weekend) en wanneer de herinneringen weer mee naar huis gaan. Zo heeft de aandacht voor de dood in de klas een duidelijk eindpunt. 

Verantwoording

Titel: Erik en opa
Schrijver: Kim Fupz Aakeson
Uitgeverij: Querido, Amsterdam 2015.